Thứ ba, 19/09/2017 | GMT+7
TIN VẮN
~ Chào mừng năm APEC Việt Nam 2017 ~~~ Năm APEC Việt Nam 2017: Tạo động lực mới, cùng vun đắp tương lai chung ~~~   ~~~    Nhiệt liệt chào mừng 100 năm cách mạng tháng mười Nga vĩ đại ~~~ Tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa ~~~ Kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng sáng tạo và phát triển phù hợp với thực tiễn Việt Nam   ~~~   

Thông tin khoa học

Các giải pháp phát triển văn hóa đọc cho sinh viên khoa Ngoại ngữ, trường đại học Hạ Long.

Bài báo đề cập đến một số giải pháp phát triển văn hóa đọc cho sinh viên khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Hạ Long như: Đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền văn hóa đọc; Nâng cao chất lượng, hoạt động quản lý thư viện; Hướng dẫn sinh viên tự học theo định hướng phát triển năng lực đọc sách, tài liệu; Phát triển kỹ năng đọc cho sinh viên. Các giải pháp này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau và cần được thực hiện một cách đồng bộ để đảm bảo tính hiệu quả của chúng.

1. Đặt vấn đề

Văn hóa đọc có vị trí quan trọng trong đời sống của mỗi con người. Văn hóa đọc là một trong những động lực thúc đẩy sự hình thành những người có hiểu biết, có trí tuệ để có thể đáp ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại. Không những vậy văn hóa đọc còn góp phần hình thành nên tâm hồn, nhân cách, đạo đức, lối sống; bồi dưỡng, phát triển trí tuệ, kỹ năng sống của cộng đồng. Phát triển văn hóa đọc cho sinh viên là một phần không thể thiếu để xây dựng thành công một xã hội học tập.

Từ nghiên cứu, khảo sát thực trạng văn hóa đọc của sinh viên khoa Ngoại ngữ trường Đại học Hạ Long chúng tôi thấy cần có những giải pháp cụ thể khắc phục những hạn chế và phát triển văn hóa đọc cho sinh viên trường Đại học Hạ Long nói chung và sinh viên khoa Ngoại ngữ nói riêng.

Nghiên cứu của chúng tôi được triển khai trong năm học 2016 – 2017 trên mẫu khách thể là 150 sinh viên khoa Ngoại ngữ trường Đại học Hạ Long.

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn được sử dụng là: phương pháp điều tra viết, phương pháp quan sát, phương pháp đàm thoại. Kết quả nghiên cứu được xử lý bằng các công thức thống kê toán học với sự hỗ trợ của phần mềm SPSS 20.0

2. Kết quả nghiên cứu

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu thực trạng văn hóa đọc của sinh viên khoa Ngoại ngữ, trường Đại học Hạ Long, chúng tôi đề xuất các giải pháp phát triển văn hóa đọc cho các em, cụ thể là:

2.1. Đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền văn hóa đọc

2.1.1. Mục tiêu

- Tăng cường nhận thức của sinh viên về văn hóa đọc.

- Giúp sinh viên ý thức được tầm quan trọng của sách, báo và tri thức trong đời sống, trong học tập và rèn luyện.

- Tạo lập nét sinh hoạt văn hóa, văn minh trong thái độ ứng xử với sách.

- Khuyến khích sinh viên sử dụng các phương tiện nghe nhìn phát triển văn hóa đọc.

- Nâng cao ý thức giữ gìn và phát triển văn hóa đọc trong sinh viên.

- Giúp sinh viên hiểu rõ vai trò của thư viện trong đáp ứng nhu cầu đọc của họ.

- Văn hóa đọc được tuyên truyền một cách rộng rãi đến tất cả sinh viên trong trường.

2.1.2. Nội dung

Sự phát triển nhanh chóng của các phương tiện truyền thông đại chúng có tác động khá lớn tới mọi mặt đời sống xã hội. Do đó đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền văn hóa đọc là việc làm hết sức cần thiết trong sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông nhằm giữ gìn và phát huy nét đẹp văn hóa của dân tộc Việt Nam, một dân tộc có truyền thống hiếu học. Các hoạt động tuyên truyền văn hóa đọc có thể thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau, đòi hỏi sự phối kết hợp chặt chẽ, sự ủng hộ tích cực và có hiệu quả từ phía nhà trường, các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là Đoàn thanh niên và Hội sinh viên của trường Đại học Hạ Long.

Hoạt động tuyên truyền văn hóa đọc cần có sự lưu ý tới đặc thù môi trường học tập và sinh hoạt của sinh viên, sao cho văn hóa đọc có thể phát huy tối đa hiệu quả trong yêu cầu đổi mới đào tạo theo học chế tín chỉ và yêu cầu chuẩn đầu ra của nhà trường. Ngoài ra hoạt động tuyên truyền văn hóa đọc cần tập trung vào các nội dung có liên quan đến sự hình thành và phát triển thói quen đọc sách, ứng xử có văn hóa với tài liệu; xác định mục đích đọc, cách lập kế hoạch đọc, cách sử dụng các phương pháp đọc phù hợp và các kỹ năng sử dụng thư viện. Đây là những nội dung thiết thực, là nền tảng cho việc phát triển văn hóa đọc của mỗi sinh viên.

Ngày nay, các trang mạng xã hội như Facebook, Zing me, Twitter…đang phổ biến rộng rãi trong giới trẻ với lượng truy cập rất lớn. Nhà trường và thư viện có thể sử dụng những trang mạng xã hội này để tuyên truyền, cung cấp thông tin về sách đến với sinh viên một cách hiện đại và gần gũi.

2.1.3. Cách tiến hành

- Để nâng cao hiệu quả các hoạt động tuyên truyền văn hóa đọc trước hết nhà trường cần triển khai thường xuyên, liên tục các hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức, phổ biến chủ trương liên quan đến văn hóa đọc đến mỗi sinh viên. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, phát động phong trào đọc sách báo rộng rãi trong toàn trường. Đối với đối tượng đọc là sinh viên, Nhà trường kết hợp với thư viện tổ chức tuyên truyền giới thiệu, hướng dẫn đọc trên các phương tiện truyền thông đại chúng thường xuyên, định kỳ, có hệ thống, với các hình thức phong phú, hấp dẫn, các phương tiện nghe nhìn hiện đại. 

- Ngoài ra Nhà trường cùng Trung tâm Thư viện cần tích cực tổ chức các hoạt động hữu ích nhằm hưởng ứng “Ngày văn hóa đọc và ngày hội sách thế giới 24/3” hàng năm. Ngày hội này có thể được tổ chức với nhiều hình thức khác nhau như: Triển lãm sách; giới thiệu sách hay, sách mới; quyên góp sách; đổi sách; tổ chức các cuộc thi đọc sách,… với các giải thưởng nhằm thu hút sinh viên tham gia và thúc đẩy thói quen đọc sách trong sinh viên. Trung tâm Thông tin Thư viện của trường thường xuyên phối hợp cùng Đoàn thanh niên, Hội sinh viên tổ chức các buổi giao lưu với sinh viên trong từng khoa, nhằm trao đổi về các kỹ năng đọc, phương pháp đọc sách, cách thu nhận và sử dụng tri thức trong cuộc sống; trao đổi với sinh viên về vấn đề có liên quan tới hoạt động của thư viện nhằm khắc phục các tồn tại, điều chỉnh sự bất hợp lý, đảm bảo đáp ứng nhu cầu đọc của sinh viên.

- Bên cạnh đó, hoạt động tuyên truyền phát triển văn hóa đọc có thể được mở rộng theo hướng tổ chức Câu lạc bộ sách. Điều này sẽ tạo cơ hội cho sinh viên có thể học hỏi, trao đổi lẫn nhau. Các thành viên trong câu lạc bộ có cơ hội chia sẻ với nhau những quyển sách hay và truyền đạt nội dung quyển sách cho nhau sau khi đọc.

-  Thành lập một trang (fan page) trên mạng xã hội như facebook. Trang này sẽ do câu lạc bộ sách của trường hoặc Đoàn/Hội đảm nhiệm quản lý. Trang này sẽ cung cấp: thông tin về sách mới của các nhà xuất bản uy tín, thông tin về các hội chợ sách, cuộc thi về sách, cập nhật thông tin về sách mới của thư viện trường. Các bạn sinh viên sẽ viết bài cảm nhận (review) về một quyển sách mà mình yêu thích nhất. Bài cảm nhận nào hay nhất sẽ được đăng lên và được một khoản nhuận bút tượng trưng.

-  Viết bài, đưa tin lên các trang web có uy tín: Để thực hiện được công việc này cần phải có cán bộ chuyên trách, không chỉ có chuyên môn nghiệp vụ tốt, mà còn phải có khả năng, phân tích, tổng  hợp tin tức, có khả năng viết tốt và cập nhật được tin tức một cách nhanh nhạy, biết chọn lọc các vấn đề cho bài viết để tăng cơ hội được đăng tải của bài viết.

2.2. Nâng cao chất lượng, hoạt động quản lý thư viện

2.2.1. Đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ thông tin thư viện

2.2.1.1. Mục tiêu

- Tăng cường, thúc đẩy nhu cầu, hứng thú đọc của sinh viên.

- Hỗ trợ cho quá trình tự học, tự nghiên cứu của sinh viên.

- Thu hút sinh viên đến thư viện đọc sách.

2.2.1.2. Nội dung

Với nhu cầu về thông tin ngày càng đa dạng của sinh viên, Trung tâm Thông tin Thư viện trường Đại học Hạ Long cần đầu tư phát triển nguồn tài liệu, không chỉ đa dạng, phong phú về số lượng mà còn đảm bảo về chất lượng.

Hiện nay, thư viện đã có tài liệu thuộc tất cả các lĩnh vực đào tạo của nhà trường. Tuy nhiên, số lượng còn hạn chế, vì vậy, để thu hút sinh viên đến thư viện và đảm bảo việc phục vụ bạn đọc, Trung tâm cần tiến hành kiểm kê lại tài liệu, bổ sung các tài liệu hợp lí. Tài liệu không chỉ đảm bảo về nội dung mà còn đa dạng về ngôn ngữ phục vụ cho nhu cầu học tập và nghiên cứu của sinh viên các ngành đào tạo về ngôn ngữ.

Trung tâm Thông tin Thư viện cũng cần thường xuyên đổi mới dịch vụ thư viện, chú trọng phát triển các dịch vụ mới như thư viện điện tử, tra cứu cơ sở dữ liệu điện tử, tập trung hoàn thiện và nâng cao chất lượng các sản phẩm và dịch vụ hiện có, đồng thời phát triển các dịch vụ chất lượng cao nhằm thúc đẩy hứng thú và nhu cầu đọc của sinh viên.

2.2.1.3. Cách tiến hành

- Trước hết thư viện cần đảm bảo tốt việc phục vụ nhu cầu đọc của sinh viên, cung cấp kịp thời các sách, tài liệu trong và ngoài nước để phục vụ học tập, nghiên cứu cũng như giải trí cho sinh viên trong trường.

- Đầu tư nâng cấp hệ thống mạng phục vụ tra cứu tài liệu điện tử, trang bị cơ sở vật chất hiện đại tạo môi trường thư viện thân thiện và tiện ích cho sinh viên như thiết bị tra cứu tài liệu, diện tích phòng đọc, tủ/ kệ bảo quản hành lý,…

- Thư viện bổ sung số lượng sách trong thư viện, đảm bảo phục nhu nhu cầu đọc tại chỗ cũng như mượn về của sinh viên.

- Đảm bảo giờ mở cửa của thư viện phù hợp với sinh viên. Tăng cường các giờ mở cửa vào buổi tối các ngày trong tuần.

- Tăng cường liên kết và chia sẻ nguồn thông tin với các trường đại học, cao đẳng trong và ngoài nước đáp ứng nhu cầu về tài liệu học tập các môn học của sinh viên.

- Cung cấp tài khoản truy cập thư viện cho tất cả cán bộ, giảng viên, sinh viên. Xây dựng kênh trao đổi thông tin, thông qua đó người đọc có thể khai thác nguồn tài liệu một cách hiệu quả nhất.

- Đầu tư thêm thiết bị phục vụ công tác nghiệp vụ như: máy tính, máy photo, cổng từ, camera,…nhằm đảm bảo hoạt động của bạn đọc trong thư viện được dễ dàng, thuận tiện, cán bộ quản lý dễ kiểm soát được người đọc ra vào thư viện và bảo quản tài liệu an toàn.

- Kết hợp với giảng viên tham gia đánh giá kho tài liệu của thư viện cũng như tìm tài liệu mới phù hợp với việc giảng dạy của nhà trường.

2.2.2. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thư viện

2.2.2.1. Mục tiêu

- Hỗ trợ sinh viên trong việc tìm kiếm tài liệu.

- Hướng dẫn sinh viên sử dụng thư viện cũng như nguồn tài liệu hiệu quả.

2.2.2.2. Nội dung

Với hình thức đào tạo theo tín chỉ như hiện nay, việc đọc sách đóng vai trò quan trọng, đòi hỏi các kỹ năng nhằm mang lại hiệu quả trong việc học tập, nghiên cứu của sinh viên. Do đó, vai trò của thư viện, đặc biệt là cán bộ thư viện ngày càng quan trọng. Cán bộ thư viện là cầu nối giữa người đọc với thư viện và tài liệu, hướng dẫn người đọc để họ có thể khai thác thông tin, tài liệu tốt nhất có trong thư viện. Cán bộ thư viện là người đào tạo, hướng dẫn sinh viên các kỹ năng: phương pháp đọc tài liệu, cách thức chọn lựa, phân tích, tổng hợp, đánh giá thông tin trong tài liệu. Như vậy cán bộ thư viện góp phần giáo dục, hình thành, phát triển văn hóa đọc của sinh viên.

2.2.2.3. Cách tiến hành

- Nhà trường cần tạo điều kiện để cán bộ Trung tâm Thông tin Thư viện tham gia khóa đào tạo nghiệp vụ, các cuộc hội thảo về chuyên môn nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ  trong hoạt động của thư viện.

- Tạo điều kiện về thời gian và kinh phí cho cán bộ đi học nâng cao trình độ (thạc sĩ, tiến sĩ), trình độ ngoại ngữ, để xây dựng đội ngũ cán bộ chất lượng cao, khuyến khích họ tham gia nghiên cứu khoa học phục vụ công tác chuyên môn, đóng góp các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện và phát triển văn hóa đọc cho người đọc.

- Cán bộ thư viện cần được đào tạo các kỹ năng như kỹ năng nhận dạng đúng các yêu cầu tin, kỹ năng truy cập thông tin hiệu quả, kỹ năng đánh giá thông tin và nguồn tin, khả năng tra cứu thông tin trên mạng, sử dụng thành thạo các công cụ tham khảo, tổ chức cung cấp dịch vụ thông tin - thư viện một cách khoa học, biết làm tăng giá trị thông tin.

- Bố trí các công việc hợp lý, phù hợp với trình độ và năng lực của từng cán bộ thư viện nhằm phát huy hết khả năng của cá nhân.

2.3. Hướng dẫn sinh viên tự học theo định hướng phát triển năng lực đọc sách, tài liệu

2.3.1. Mục tiêu

- Khuyến khích sinh viên đọc sách, tài liệu góp phần hình thành thói quen đọc sách cho sinh viên.

- Tăng khả năng tự học, tự nghiên cứu đồng thời rèn kỹ năng đọc cho sinh viên.

- Sinh viên được giới thiệu tài liệu, sách hay, chất lượng, được giảng viên hướng dẫn khai thác những tài nguyên ấy một cách khoa học và hiệu quả.

- Sách do các giảng viên giới thiệu được bổ sung thêm vào kho sách, tài liệu của thư viện góp phần làm phong phú và đa dạng kho tài nguyên sách của thư viện.

2.3.2. Nội dung

Với chuyên môn của mình, các giảng viên trong khoa Ngoại ngữ có thể chọn lựa và kiểm định chất lượng của các cuốn sách phục vụ việc học tập và nghiên cứu của sinh viên trong khoa. Ngoài những giáo trình được giảng dạy trên lớp, giảng viên có thể giới thiệu thêm sách, tài liệu tham khảo liên quan đến môn học để sinh viên tự nghiên cứu, trau dồi, bổ sung thêm kiến thức; hướng dẫn sinh viên cách nghiên cứu, khai thác kiến thức từ các tài liệu đó một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, giảng viên là người có khả năng nắm bắt được điểm mạnh và hạn chế của sinh viên từ đó có thể đưa ra gợi ý sách và tài liệu phù hợp để sinh viên trau dồi, phát huy những thế mạnh của bản thân; khắc phục những hạn chế còn tồn tại.

2.3.3. Cách tiến hành

- Định kì mỗi quý (3 tháng)  một lần, các giảng viên khoa ngoại ngữ phối hợp với cán bộ thư viện lựa chọn, đề xuất và cùng kiểm định chất lượng các đầu sách, tài liệu chưa có trong thư viện của nhà trường để làm phong phú và đa dạng hóa kho sách của thư viện, đáp ứng nhu cầu đọc của sinh viên.

- Sau khi lựa chọn được nguồn tài liệu, giảng viên sẽ đọc và tìm ra hướng nghiên cứu tài liệu phù hợp để hướng dẫn sinh viên.

- Giới thiệu đến sinh viên các tài liệu đó, gợi ý cách thức khai thác, nghiên cứu tài liệu.

- Khuyến khích, nhắc nhở sinh viên tự giác trong việc đọc và học từ giáo trình và các tài liệu được giới thiệu.

- Sẵn sàng giải đáp thắc mắc, giúp đỡ khi sinh viên gặp khó khăn trong việc đọc hiểu và nghiên cứu tài liệu.

2.4. Phát triển kỹ năng đọc cho sinh viên

2.4.1. Mục tiêu

-  Sinh viên được rèn luyện kỹ năng đọc.

- Việc đọc và khai thác tài liệu đạt được hiệu quả, tiết kiệm được thời gian và công sức cho sinh viên, nhờ vậy sinh viên có thể tham gia vào các hoạt động bổ ích khác.

- Tạo thói quen chủ động, tích cực đọc sách và nghiên cứu tài liệu.

2.4.2. Nội dung

Trước hết, sinh viên cần xác định được mục đích đọc sách của mình. Mục đích đó xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của sinh viên (tiếp nhận kiến thức mới, mở rộng kiến thức, giải trí,…). Khi đã xác định được mục đích của việc đọc, sinh viên sẽ tìm được nguồn tài liệu cần thiết; định hướng được cách tiếp cận, khai thác tài liệu từ đó có chiến thuật và phương pháp đọc phù hợp để đạt hiệu quả cao nhất khi đọc.

Hiện nay, trường Đại học Hạ Long đang thực hiện phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ, do đó đòi hỏi sinh viên phải xây dựng được thói quen học tập tích cực, chủ động gắn liền với thói quen tự học và đọc sách. Chính quá trình học tập tích cực, chủ  động sẽ giúp sinh viên tích cực tìm kiếm, nghiên cứu tài liệu, từ đó tự nâng cao kỹ năng thông tin, rèn luyện phương pháp đọc hiệu quả, phát triển thói quen đọc thường xuyên. Đó cũng là cơ sở cần thiết để hình thành, rèn luyện khả năng nghiên cứu và học tập suốt đời và nâng cao kiến thức chuyên môn sau này. Bên cạnh đó, đứng trước thách thức hội nhập quốc tế và định hướng phát triển du lịch bền vững của đất nước, sinh viên khoa ngoại ngữ (đặc biệt, sinh viên các lớp Ngôn ngữ Anh, Ngôn ngữ Nhật, Ngôn ngữ Trung Quốc và Cao đẳng Tiếng Anh Du lịch) cần trau dồi kiến thức cả về ngôn ngữ và nghiệp vụ thông qua việc thường xuyên tìm hiểu sách báo, tài liệu. Như vậy, sinh viên cần chủ động xây dựng cho mình thói quen đọc lành mạnh, có mục đích đọc rõ ràng cụ thể; có định hướng đọc, phương pháp và chiến thuật đọc thích hợp, dần nâng lên và phát triển thành kỹ năng đọc.

2.4.3. Cách tiến hành

- Xác định mục đích của việc đọc bằng các câu hỏi:

• Đọc để làm gì? Việc đọc có ích gì đối với bản thân sinh viên?

• Tài liệu/sách nào phù hợp? Có thể tìm thấy tài liệu ấy ở đâu?

- Tìm nguồn tài liệu phục vụ mục đích đã xác định. Tham khảo ý kiến của giảng viên, cán bộ thư viện hoặc gợi ý của bạn bè khi tìm và khai thác tài liệu.

- Sử dụng phương pháp/ chiến thuật phù hợp để nghiên cứu tài liệu theo định hướng, mục đích đã đặt ra.

- Có kế hoạch học tập cụ thể, sắp xếp một thời gian biểu hợp lý để có thời gian đọc sách.

- Đọc sách mỗi ngày vào một giờ cố định và thời lượng tối thiểu đã đặt ra (ví dụ: 2 giờ/ ngày) để tạo thành thói quen.

- Nhắc nhở bản thân kiên trì với kế hoạch đã định.

- Trong quá trình tự đọc và nghiên cứu, nên ghi lại và đánh dấu những nội dung quan trọng. Đối với những nội dung chưa hiểu nên ghi chú để tìm hiểu thêm, yêu cầu sự giúp đỡ từ các giảng viên.

3. Kết luận

Trong các giải pháp đề xuất trên, mỗi giải pháp đều có vai trò nhất định. Để phát triển văn hóa đọc cho sinh viên có hiệu quả, nhất thiết phải thực hiện đồng bộ và tổng hợp các giải pháp ấy vì giữa các giải pháp có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng với nhau, bổ sung cho nhau, là cơ sở, tiền đề cho nhau và đều hướng đến một mục tiêu chung. Các giải pháp này cần được thử nghiệm và vận dụng phù hợp với những điều kiện đặc thù của Nhà trường, Trung tâm Thông tin Thư viện và sinh viên đang học tập tại trường. Ngoài ra việc thực hiện các giải pháp cần có sự phối hợp của giảng viên, cán bộ quản lí thư viện, sự hưởng ứng tích cực của sinh viên, cơ sở vật chất cần được cải thiện và sự hỗ trợ từ phía Nhà trường. 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Phan Tất Đắc (1976), “Phương pháp đọc sách”, NXB Giáo dục.

2. Phạm Văn Đức (2010), Văn hóa đọc: cơ hội và thách thức, httphttp://tetdocsach.sachhay.org/van-hoa-doc/4502/van-hoa-doc-co-hoi-va-thach-thuc.aspx, ngày18/03/2010.

3. Nguyễn Hữu Giới (2013), “Suy nghĩ về sách, văn hóa đọc và thư viện”, NXB Văn hóa Thông tin.

4. Dự thảo đề án “Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng giai đoạn 2011-2020, tầm nhìn 2030”, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, 2011.

 

Vũ Thanh Hòa (Khoa Khoa học cơ bản)

BÌNH LUẬN

Họ tên (*)
Email (*)
Nội dung (*)

0 bình luận

Video Clip