Thứ năm, 24/05/2018 | GMT+7
TIN VẮN
~ ~ Chào mừng Năm Du lịch Quốc gia 2018 - Hạ Long - Quảng Ninh ~ Nhiệt liệt chào mừng kỷ niệm 43 năm Ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2018) ~ Nhiệt liệt chào mừng 132 năm ngày Quốc tế lao động (1/5/1886 - 1/5/2018) ~ Hạ Long - Quảng Ninh, điểm đến an toàn, mến khách và thân thiện ~   ~~~   

Thông tin khoa học

Một số biện pháp phát triển kỹ năng dạy học cho HSSV khoa sư phạm Mầm non trường đại học Hạ Long

bất kỳ một quốc gia nào, giáo dục đều được xác định là yếu tố giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực. Trong chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2009 - 2020, Đảng và Nhà nước đã xác định: Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là giải pháp mang tính đột phá.

 Năng lực sư phạm là một trong những yếu tố quan trọng mà các trường sư phạm cần hình thành cho sinh viên. Thầy giáo không còn là người cung cấp tri thức mà với vai trò cố vấn, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của HSSV thì đòi hỏi nghề dạy học với những yêu cầu khắt khe. Có như vậy, người thầy giáo mới thể hiện được năng lực sư phạm của mình.

Kỹ năng dạy học là nhóm kỹ năng cơ bản trong số các nhóm kỹ năng nghề, là thành tố quan trọng tạo nên năng lực sư phạm của người giáo viên. Do đó, kỹ năng dạy học cần được sinh viên chú ý rèn luyện ngay từ khi vào trường sư phạm. Vì vậy, việc xác định được từng mức độ của kỹ năng, đề ra các biện pháp phù hợp để phát triển các kỹ năng dạy học là một việc làm cần thiết mà các trường sư phạm cần quan tâm.

1. Kỹ năng dạy học và hệ thống kỹ năng dạy học

1.1. Kỹ năng dạy học

            Kỹ năng dạy học là một bộ phận của kỹ năng sư phạm. Nó là bộ phận cốt lõi, quan trọng nhất vì dạy - học là hoạt động trung tâm của nhà trường: kỹ năng dạy học là sự thực hiện có kết quả một số thao tác, hay một loạt thao tác phức hợp của một hành động giảng dạy, bằng cách lựa chọn và vận dụng những tri thức chuyên môn và nghiệp vụ cần thiết vào các tình huống dạy học xác định.

1.2. Hệ thống kỹ năng dạy học

Nhóm kỹ năng chuẩn bị bài lên lớp

Nhóm kỹ năng tổ chức dạy học trên lớp gồm các kỹ năng sau:

Nhóm kỹ năng nhận xét, đánh giá giờ dạy

 Nhóm kỹ năng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh bao gồm:

   1.2.1. Nhóm kỹ năng chuẩn bị bài lên lớp: đây là kỹ năng đặc thù cho sự

   - Nghiên cứu nội dung, chương trình, kế hoạch dạy học bộ môn

            - Kỹ năng xác định và viết mục tiêu của bài lên lớp

Cấu trúc mục tiêu bao gồm 3 thành phần: Mục tiêu về kiến thức, kỹ năng, thái độ.

- Kỹ năng xác định nhiệm vụ và nội dung kiến thức trọng tâm.

- Kỹ năng xác định quy trình tổ chức tiết học, thời gian cho từng nội dung.

- Kỹ năng dự kiến lựa chọn, vận dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học.

- Kỹ năng dự kiến lụa chọn, vận dụng các hình thức tổ chức dạy học.

- Kỹ năng lựa chọn và chuẩn bị đồ dùng, phương tiện dạy học.

- Kỹ năng giải quyết tình huống sư phạm có thể xảy ra.

1.2.2. Nhóm kỹ năng tổ chức dạy học trên lớp gồm các kỹ năng sau:

- Kỹ năng vào lớp, ra lớp (KN ổn định tổ chức lớp)

- Kỹ năng kích thích hứng thú, tính tích cực học tập của SV

- Kỹ năng lựa chọn và vận dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học

- Kỹ năng thiết kế và sử dụng các đồ dùng, thiết bị dạy học

- Kỹ năng sử dụng các hình thức tổ chức dạy học

- Kỹ năng điều khiển hoạt động dạy của giáo viên (GV) và hoạt động học của học sinh

- Kỹ năng bao quát lớp và xử lý các tinh huống sư phạm

- Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, hành vi phi ngôn ngữ trong dạy học

1.2.3. Nhóm kỹ năng nhận xét, đánh giá giờ giảng (kỹ năng góp ý, phản hồi tích cực).

Quá trình phân tích, đánh giá giờ dạy bao gồm 2 yếu tố:

- Mô tả các hành động được diễn ra như thế nào

- Đánh giá các hành động đó.

Tác dụng: Giúp người thực hiện nâng cao hiệu quả các hành động của mình.

- Các bước khi tiến hành đánh giá 1 giờ giảng gồm 3 bước:

+ Quan sát (xem, nghe)

+ Đưa ra ý kiến góp ý của mình:

- Xác nhận và ghi nhận, ủng hộ những yếu tố đạt được của giờ giảng: Nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức.

- Chỉ ra được những yếu tố cơ bản mà giờ giảng chưa đạt được: Nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức.

1.2.4. Nhóm kỹ năng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của trẻ      

Nhóm kỹ năng này bao gồm một số kỹ năng cụ thể:

- Xác định mục tiêu của hoạt động.

- Xác định cấu trúc nội dung hoạt động.

- Hình thành hoạt động, xây dựng tiêu chí đánh giá cho điểm rõ ràng, chính xác, phù hợp...

- Tổ chức thực hiện hoạt động trên lớp.

2. Một số biện pháp phát triển kỹ năng dạy học cho sinh viên khoa SPMN  

2.1. Tăng cường trau dồi tri thức chuyên môn - nghiệp vụ, kỹ năng tự học, tự nghiên cứu của sinh viên

Tri thức là cơ sở, là phương tiện, điều kiện để hình thành kỹ năng. Tri thức càng sâu, rộng thì việc hình thành, phát triển các kỹ năng dạy học càng nhanh và độ chính xác cao. Do đó, việc phát triển kỹ năng dạy học không thể không tăng cường trau dồi tri thức chuyên môn - nghiệp vụ. Mặt khác, người GV được ví như người bơi ngược dòng, nếu dừng lại sẽ bị nước cuốn trôi. Tính chất nghề nghiệp đặt ra yêu cầu đối với GV, học sinh sinh viên (HSSV) sư phạm phải thường xuyên trau dồi kiến thức chuyên môn- nghiệp vụ, kỹ năng tự học, tự nghiên cứu là cơ sở để hình thành, phát triển, hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp nói chung, kỹ năng dạy học nói riêng.

2.2. Tăng cường tổ chức hoạt động ngoại khóa (tập huấn) về kỹ năng dạy học

- Xây dựng nội dung chương trình bồi dưỡng, phát triển kỹ năng dạy học.

- Tổ chức tập huấn bồi dưỡng, hướng dẫn SV thực hành rèn luyện, phát triển hoàn thiện hơn.

- Đa dạng hóa nội dung và cách thức tổ chức của các đơn vị trong nhà trường, có thể phối hợp các đơn vị cùng tổ chức.

- Hình thức: Tập huấn, hội thảo, cuộc thi, nói chuyện chuyên đề, xem băng hình giờ dạy… Đặc biệt chú trọng hình thức:

+ Tập huấn: Hướng dẫn chi tiết và nâng cao về từng kỹ năng dạy học và sự kết hợp các kỹ năng, các thủ thuật (nếu có).

+ Tổ chức cho SV xem các băng hình giờ dạy giỏi ở trường mầm non.

+ Ngoại khóa về phương pháp, kỹ năng dạy học ở mầm non: Mời giáo viên giỏi (GVG) ở trường mầm non nói chuyện cho SV về kỹ năng dạy học ở bậc học này.

- Xây dựng kế hoạch cụ thể, khả thi, phù hợp với nội dung học tập chính khóa.

- Hoạt động được tiến hành trong bầu không khí chân tình, cởi mở, đoàn kết, khơi gợi ở SV tinh thần ham học hỏi, cầu tiến, hợp tác, cởi mở bằng nghệ thuật và tài năng sư phạm của GV hướng dẫn.

- Những hành động của GV hướng dẫn trong các buổi ngoại khóa phải là hành động mẫu.

- Tạo điều kiện cho càng nhiều SV được thực hành luyện tập càng tốt với nhiều vai trò khác nhau: Dẫn chương trình, người chơi...

- Tạo điều kiện để SV được đánh giá lẫn nhau.

2.3. Tăng cường hoạt động rèn luyện và tự rèn luyện kỹ năng dạy học có sự hướng dẫn, giám sát của giảng viên

a. Tăng cường tập giảng cá nhân để phát triển kỹ năng dạy học của cá nhân ở nhà (phòng ở KTX).

 - GV hướng dẫn tập luyện chung cho cả lớp, sau đó yêu cầu SV tự tập luyện và khuyến khích cá nhân SV tự tập luyện.

- HSSV xây dựng kế hoạch tập luyện cá nhân,

- Hướng dẫn HSSV tự đặt mục tiêu.

- Hướng dẫn HSSV đan xen thời gian biểu tự tập luyện các kỹ năng dạy học khác nhau.

- SV tập các kỹ năng dễ đến khó, từ kỹ năng còn đơn giản đến những kỹ năng phức tạp, phù hợp với sự chủ động của bản thân.

b. Tăng cường tập giảng trong nhóm để phát triển các kỹ năng dạy học đòi hòi phải có điều kiện tập luyện phức tạp hơn – tập ở giảng đường lớp học

- GV hướng dẫn tập luyện chung cho cả lớp, sau đó yêu cầu SV tập luyện trước lớp.

            - Xây dựng kế hoạch tự rèn luyện cho lớp, tổ, nhóm trong và ngoài giờ lên lớp một cách cụ thể, rõ ràng, khả thi. Đặc biệt lưu ý SV tận dụng tối đa điều kiện để tập luyện các kỹ năng (KN) trong nhóm KN tổ chức dạy học (DH) trên lớp, nhóm KN kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, nhóm KN nhận xét đánh giá giờ dạy...

            - Phân chia các nhóm linh hoạt (theo địa bàn cư trú), bầu nhóm trưởng theo dõi các thành viên thông qua biên bản của từng buổi tập luyện (trái buổi hoặc các buổi tối), địa điểm linh hoạt.

            - Tổ chức thực hiện rèn luyện, có sự giám sát giữa các thành viên, giữa các nhóm với nhau,.... Qua đó các lực lượng thu thập thông tin để tính điểm rèn luyện sau mỗi kỳ học.

c. Hướng dẫn cụ thể, thực hiện nghiêm túc các yêu cầu khi đi tập giảng trong nhóm

- Hướng dẫn HSSV cách ghi chép, nhận xét sau mỗi lần quan sát, tập luyện (làm mẫu nếu cần).

- Đánh giá tất cả các lần tập luyện. Cho điểm từng kỹ năng, có sổ theo dõi của GV để tính điểm trung bình cộng của các kỹ năng thay cho điểm học trình.

- Xây dựng tiêu chí đánh giá rõ ràng, phù hợp và thông báo, hướng dẫn HSSV đánh giá theo các tiêu chí đó trước khi tiến hành rèn luyện.

            - Tổ chức để HSSV tự đánh giá lẫn nhau dưới 03 hình thức:

+ Hình thức thứ nhất: Cho các nhóm luyện tập của HSSV tự kiểm tra đánh giá lẫn nhau. Mỗi lần như vậy HSSV phải có biên bản nhận xét từng cá nhân gửi cho giáo viên phụ trách.

+ Hình thức thứ hai: Cho mỗi SV tự kiểm tra đánh giá. Sau một thời gian đào tạo, chúng tôi yêu cầu SV viết bản thu hoạch cá nhân và tự đánh giá quá trình rèn luyện của mình.

+ Hình thức thứ 3: Các GV dự giờ luyện tập đánh giá đối với giờ đã dự của HSSV.

- GV và SV trao đổi với nhau cùng chỉ ra mặt mạnh và hạn chế, HSSV phải chỉ ra được hướng phấn đấu rèn luyện trong thời gian tới dưới sự cố vấn, hướng dẫn và giúp đỡ của GV.

2.4. Đổi mới kiểm tra, đánh giá việc tập giảng của sinh viên

            - Nhà trường có định hướng đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá, bồi dưỡng cán bộ quản lý, GV thực thi kế hoạch đổi mới thông qua buổi họp của nhà trường, buổi sinh hoạt chuyên môn của khoa.

            - Phòng Quản lý Đào tạo có kế hoạch chỉ đạo xuống từng khoa để chuyển tải phương thức đổi mới tới từng cán bộ quản lý, giảng viên thực hiện.

- Kiểm tra, đánh giá kỹ năng dạy học của HSSV thông qua các bài thi: vấn đáp, thực hành.

            - Đề cao, quan tâm nhiều đến kết quả rèn luyện kỹ năng dạy học thông qua hoạt động dạy học, các hoạt động: hội thi, câu lạc bộ... hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên, hoạt động kiến tập, thực tập sư phạm.

2.5. Bồi dưỡng nâng cao chất lượng kỹ năng dạy học cho giảng viên

* Cách thức thực hiện

a. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng

- Xác định nhu cầu bồi dưỡng: Căn cứ vào điều kiện thực tiễn, hiện trạng chức năng, nhiệm vụ và bối cảnh chung, phân tích những điểm mạnh và yếu, những khó khăn và thuận lợi của nhà trường, của mỗi cá nhân GV, định hướng sự phát triển của nhà trường. Phải có quan điểm toàn diện và cân đối, xác định một cách chân thực nhu cầu bồi dưỡng, tính chân thực càng cao, việc bồi dưỡng và sử dụng càng có hiệu quả.

- Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng kỹ năng dạy học cho GV dựa trên các cơ sở:

+ Mục tiêu cần đạt: Về trình độ kỹ năng dạy học của GV, số lượng GV và cơ cấu đội ngũ GV.

+ Nội dung, chương trình, bồi dưỡng: Kiến thức về phương pháp (PP), kỹ năng dạy học gồm cả lý thuyết và kỹ năng thực hành theo chiều sâu.

+ Các hình thức tổ chức bồi dưỡng: Tập huấn, tự học; tự nghiên cứu; dự giờ thăm lớp, đánh giá rút kinh nghiệm giờ dạy, hội thảo chuyên đề...

+ Về tiến độ thực hiện; các điều kiện, nguồn lực cho công tác bồi dưỡng như: Địa điểm, thời gian, kinh phí, cơ sở vật chất...   

b. Tổ chức thực hiện:

- Tạo điều kiện cho GV, đặc biệt đội ngũ GV giảng dạy nghiệp vụ, phương pháp dạy học bộ môn tham gia các lớp tập huấn cập nhật kỹ năng dạy học mới, thiết thực, cập nhật thực tế phổ thông do ngành hoặc các địa phương, trường bạn tổ chức để đội ngũ này phát huy khả năng ứng dụng cao trong thực hiện nhiệm vụ, tránh lãng phí.

- Tăng cường tổ chức có hiệu quả, chất lượng các khóa tập huấn đặc biệt là phương pháp và kỹ thuật dạy học hiện đại, đa dạng hóa các loại hình bồi dưỡng để GV có nhiều cơ hội lựa chọn hình thức bồi dưỡng phù hợp với điều kiện và năng lực của bản thân.

- Cử GV đi học tập về phương pháp dạy học ở các nước có nền giáo dục tiên tiến, các trường có kinh nghiệm dạy học “qua làm” như Trung tâm Công nghệ giáo dục tham gia các dự án của Bộ Giáo dục – Đào tạo giúp GV mở rộng tầm nhìn và cập nhật thực tiễn dạy học.

- Bố trí, sắp xếp hợp lý về thời gian, phân công giảng dạy hợp lý cho các GV tham gia bồi dưỡng và tập huấn. Thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả được bồi dưỡng của các GV nhằm thực hiện tối ưu hiệu quả công tác bồi dưỡng.

- Xác định các tiêu chuẩn về kỹ năng dạy học trên lớp đối với đội ngũ GV để họ có mục tiêu phấn đấu và phát huy được tinh thần tự bồi dưỡng, biến yêu cầu bắt buộc thành nhu cầu tự hoàn thiện của bản thân.

- Thực hiện công tác chuyển ngạch GV đúng, đủ, công bằng, có chế độ đãi ngộ, ưu tiên thu hút đối với giáo viên phương pháp bộ môn, GV nghiệp vụ sư phạm, GV có kỹ năng dạy học phát triển cao, giúp GV ý thức bồi dưỡng và tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn-nghiệp vụ.

- Hạn chế tối đa việc cử GV mới ra trường tham gia giảng dạy học phần Phương pháp dạy học bộ môn, Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm. Đồng thời, tuyệt đối việc đọc chép trong mỗi giờ lên lớp của GV.

- Nhà trường cần có bộ phận chuyên trách thực hiện việc quản lý, sử dụng đội ngũ GV được bồi dưỡng. Đảm bảo sự hợp lý, đúng người, đúng việc. Tạo điều kiện cho GV phát huy năng lực của bản thân trong hoạt động rèn luyện phát triển kỹ năng dạy học cho SV.

- Tổ chức đánh giá một cách khách quan, khoa học việc thực hiện bồi dưỡng KNDH cho GV làm cơ sở và căn cứ trong việc phân loại, quy hoạch, sử dụng, bổ nhiệm và đề bạt các chức danh, nhiệm vụ.

Trường Sư phạm là một tr­ường đào tạo nghề đặc biệt - nghề dạy học. Năng lực s­ư phạm của mỗi SV có đ­ược chính là do kết quả của sự rèn luyện nghiệp vụ sư phạm mà nên. Bởi vậy, phải đổi mới và coi việc đào tạo nghiệp vụ sư phạm là nét đặc thù, là hoạt động cơ bản để rèn luyện tay nghề cho SV. Những biện pháp mà chúng tôi đưa ra ở trên hy vọng sẽ góp phần tạo nên những thay đổi trong chất lượng đào tạo GV hiện nay.                                                                                                                                                                             

- Kỹ năng dạy học là một trong những kỹ năng nghề nghiệp quan trọng nhất của người GV, có vai trò nhất định đem lại sự thành công trong công tác giáo dục nói chung, chất lượng và hiệu quả của hoạt động dạy học nói riêng.

            - Chủ động, tích cực, sáng tạo, tự giác, say mê trau dồi, tích lũy kiến thức chuyên môn, kỹ năng dạy học cũng như các kỹ năng sống cho bản thân bằng nhiều con đường khác nhau đáp ứng yêu cầu thực tiễn giáo dục.

           

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Lê Văn Hồng (1975). Một số vấn đề về năng lực sư phạm của người giáo viên xã hội chủ nghĩa. Hội đồng bộ môn Tâm lý giáo dục. ĐHSPHN

[2]. Phạm Minh Hùng (2006) Hình thành kỹ năng dạy học một số môn học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học. Đề tài cấp Bộ, tr11

[3]. Nguyễn Thành Kính (2010). Phát triển kỹ năng dạy học hợp tác cho giáo viên trung học cơ sở. Luận án tiến sỹ giáo dục học. Đại học Thái Nguyên.

[4]. Kixêgôp X.I. (1973). Hình thành các kỹ năng, kỹ xảo sư phạm cho sinh viên trong điều kiện của nền giáo dục hiện đại. LGU Lêningat. (Vũ Năng Tĩnh dịch), Tổ tư liệu thư viện Đại học Sư phạm Hà Nội.

[5]. Vũ Thị Nga (2011). Biện pháp rèn kỹ năng dạy học cho sinh viên thông qua hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm ở trường Cao đẳng sư phạm Hải Dương. Luận văn thạc sỹ. ĐHSPHN

 

ThS. Nguyễn Minh Huệ

BÌNH LUẬN

Họ tên (*)
Email (*)
Nội dung (*)

0 bình luận

Video Clip