Thứ năm, 19/07/2018 | GMT+7
TIN VẮN
~

Thông tin khoa học

Rèn luyện kĩ năng thiết kế và tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với những biểu tượng sơ đẳng về toán cho sinh viên sư phạm Mầm non

             Kỹ năng thiết kế kế hoạch hoạt động (soạn giáo án) và kỹ năng tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán là hai kỹ năng quan trọng mỗi sinh viên sư phạm mầm non cần được trang bị và rèn luyện để có thể thực hiện tốt nhiệm vụ của một cô giáo mầm non trong tương lai. Chính vì thế, giảng viên cần tổ chức các hoạt động học tập giúp cho sinh viên được rèn luyện kỹ năng thiết kế và tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán một cách thường xuyên, với nhiều hình thức luyện tập đa dạng, phong phú, gắn với thực tiễn giáo dục mầm non.

            Việc rèn luyện kỹ năng thiết kế và tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với những biểu tượng sơ đẳng về toán cho sinh viên được thực hiện theo qui trình:

1. Trang bị cho sinh viên những kiến thức về phương pháp hình thành các biểu tượng sơ đẳng về toán cho trẻ mầm non

Sinh viên được trang bị các kiến thức cơ bản về phương pháp hình thành các biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ như:

- Nội dung chương trình hình thành các biểu tượng toán cho trẻ;

- Các nguyên tắc cho trẻ làm quen với toán;

- Các phương pháp chung cho trẻ làm quen với toán;

- Các hình thức cho trẻ làm quen với toán;

- Phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với mỗi loại biểu tượng toán cụ thể: Tập hợp-số lượng-số thứ tự-phép đếm; Hình dạng; Kích thước; Định hướng trong không gian và Thời gian.

2. Tổ chức cho sinh viên dự giờ mẫu

Bên cạnh việc trang bị cho sinh viên những kiến thức về lý thuyết, giảng viên còn trang bị cho sinh viên những hiểu biết ban đầu về kỹ năng tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán thông qua việc cho sinh viên trực tiếp được quan sát, dự giờ một số hoạt động học toán tại trường mầm non, xem video tổ chức hoạt động học toán của một số sinh viên đạt giải cao trong các đợt thi nghiệp vụ sư phạm của khoa.

Sau khi dự giờ mẫu, tổ chức cho sinh viên nhận xét, phân tích những vấn đề trọng tâm của bài dạy mà sinh viên cần lưu ý giúp sinh viên khắc sâu thuyết, biết cách vận dụng lý thuyết vào thực tiễn.

3. Lựa chọn hệ thống bài tập để rèn luyện

Sau khi sinh viên đã có những kiến thức, hiểu biết về phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với mỗi loại biểu tượng toán, giảng viên lựa chọn hệ thống bài tập để cho sinh viên rèn luyện kỹ năng thiết kế và tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán.  Hệ thống các bài tập được lựa chọn dựa trên nguyên tắc: là những dạng bài đặc trưng cho mỗi loại biểu tượng; đa dạng về thể loại; ở tất cả các lứa tuổi; những dạng bài dễ nhầm lẫn về phương pháp khi dạy ở các lứa tuổi khác nhau; các bài xuất hiện nhiều trong chương trình hình thành các biểu tượng về toán cho trẻ tại các trường mầm non.

Ví dụ 1: Với biểu tượng về Tập hợp – Số lượng – Phép đếm, giảng viên có thể lựa chọn hệ thống bài tập sau đây:

Bài 1: Dạy trẻ lập số 4, tập đếm các nhóm đồ vật có số lượng là bốn (Lứa tuổi: mẫu giáo bé); Chủ đề: Tự chọn.

Bài 2: Dạy trẻ lập số 4, tập đếm các nhóm đồ vật có số lượng là bốn, nhận biết chữ số 4 (Lứa tuổi: mẫu giáo nhỡ); Chủ đề: Tự chọn.

Bài 3: Dạy trẻ so sánh, thêm bớt, tạo sự bằng nhau, nhận biết mối quan hệ giữa các số trong phạm vi 5 (Lứa tuổi: mẫu giáo nhỡ); Chủ đề: Tự chọn.

Bài 4: Dạy trẻ tách, gộp nhóm đồ vật có số lượng là 6 thành 2 phần theo tất cả các cách (Lứa tuổi: mẫu giáo lớn); Chủ đề: Tự chọn.

Đây là 4 bài cụ thể thuộc 3 dạng bài cơ bản liên quan đến mỗi số cần hình thành cho trẻ trong phạm vi 10. Ba dạng bài cơ bản này chiếm số lượng nhiều nhất trong chương trình hình thành biểu tượng về toán tại các trường mầm non. Vì vậy, đây là các dạng bài rất cần thiết để sinh viên rèn luyện. Bài 1 và 2 là hai bài có chung một dạng bài là: “Dạy trẻ lập số mới, tập đếm nhóm đồ vật có số lượng là số mới”, nhưng có một điểm khác biệt đó là ở dạng bài 2 thêm một nội dung cần dạy cho trẻ là “dạy trẻ nhận biết chữ số 4” vì ở mẫu giáo nhỡ trẻ bắt đầu được làm quen với chữ số.

Về phương pháp giảng dạy: Bài 1 và 2 vì là cùng dạng bài nên cấu trúc các hoạt động chính tương tự nhau. Tuy nhiên, phương pháp “lập số 4” ở mỗi lứa tuổi lại có sự khác biệt để phù hợp với đặc điểm nhận thức ở mỗi lứa tuổi. Chính vì vậy mà sinh viên hay nhầm lẫm cách tiến hành “lập số 4” ở hai dạng bài này. Vì thế, cần cho sinh viên rèn luyện để giúp sinh viên không bị nhầm lẫn.

Ví dụ 2: Với biểu tượng Hình dạng, trẻ được làm quen với một số hình cơ bản trong mặt phẳng và một số khối trong không gian. Có hai dạng bài cơ bản cần cho sinh viên rèn luyện ở cả 3 lứa tuổi:

Dạng 1: Trọng tâm dạy trẻ nhận biết, gọi tên hình (hoặc khối);

Dạng 2: Trọng tâm dạy trẻ phân biệt các hình (hoặc khối) với nhau.

Như vậy, có thể lựa chọn hệ thống các bài tập sau đây:

Bài 1: Dạy trẻ nhận biết, gọi tên hình tròn, hình tam giác (Lứa tuổi: Mẫu giáo bé). Chủ đề: Tự chọn.

Bài 2: Dạy trẻ phân biệt hình vuông và hình chữ nhật (Lứa tuổi: Mẫu giáo nhỡ). Chủ đề: Tự chọn.

 Bài 3: Dạy trẻ nhận biết, gọi tên khối cầu, khối trụ (Lứa tuổi: Mẫu giáo nhỡ). Chủ đề: Tự chọn.

Bài 4: Dạy trẻ phân biệt khối vuông, khối chữ nhật (Lứa tuổi: Mẫu giáo lớn). Chủ đề: Tự chọn.

Bốn bài tập này là các bài tập điển hình cho phương pháp dạy 2 dạng bài cơ bản về hình dạng, cần cho sinh viên rèn luyện.

4. Tổ chức các hoạt động học tập rèn luyện kỹ năng

Việc rèn luyện kỹ năng thiết kế và tổ chức hoạt động hình thành biểu tượng toán cho trẻ được tổ chức trên cơ sở kết hợp tự rèn luyện của mỗi cá nhân và theo nhóm nhỏ; rèn luyện trong giờ học thực hành trên lớp và ngoài giờ học (thông qua các giờ tự học).

4.1. Các hoạt động chuẩn bị

4.1.1. Chia nhóm

Với số lượng sinh viên của một lớp khá đông, số lượng các tiết thực hành trên lớp không nhiều, để mỗi sinh viên đều có cơ hội rèn luyện kỹ năng thiết kế và tổ chức hoạt động cần chia lớp thành các nhóm nhỏ. Việc chia nhóm cần lưu ý: mỗi nhóm gồm có những sinh viên có khả năng học tập khác nhau để cùng giúp đỡ, hỗ trợ nhau trong học tập.

4.1.2. Nhiệm vụ của mỗi nhóm

- Bốc thăm tên bài để thiết kế và tổ chức hoạt động.

- Soạn giáo án nhóm:  

+ Trước hết, nhóm thống nhất việc lựa chọn chủ đề cho bài dạy.

+ Mỗi thành viên nhóm soạn giáo án cá nhân.

+ Trên cơ sở giáo án của mỗi cá nhân, nhóm thống nhất giáo án chung của nhóm.

+ Gửi giáo án nhóm qua email cho giảng viên để duyệt trước khi tổ chức hoạt động. Giảng viên sẽ xét duyệt hoặc tư vấn, hỗ trợ, góp ý thêm cho giáo án nhóm. Nhóm sẽ tiếp tục điều chỉnh giáo án để hoàn thiện.                                

+ Phân công mỗi bạn tổ chức một hoạt động trong giáo án đã thiết kế (theo hình thức tiếp sức).

- Nhóm tự rèn luyện kỹ năng tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán:

+ Mỗi thành viên của nhóm chịu trách nhiệm tổ chức hoạt động đã được phân công. Mỗi cá nhân sẽ chủ động tự luyện tập nhiều lần trên cơ sở tiếp thu các ý kiến góp ý của các thành viên trong nhóm.

+ Nhóm tiến hành quay video hoạt động cho trẻ làm quen với toán của mỗi thành viên trong nhóm (chọn sản phẩm tốt nhất).

            Một số yêu cầu chung mỗi nhóm cần chuẩn bị trước khi báo cáo sản phẩm:

            - Thiết kế các slide gồm các nội dung sau:

+ Tóm tắt kế hoạch bày dạy, gồm có: Phần tiêu đề; Mục tiêu; Đồ dùng dạy học; Tiến trình các hoạt động  (Nêu tên các hoạt động chính).

            + Bảng phân công nhiệm vụ (tổ chức hoạt động) của các thành viên trong nhóm.

            - Photo giáo án nhóm đã được duyệt để gửi cho các nhóm còn lại.

            - Gửi qua email giáo án nhóm (đã chỉnh sửa hoàn thiện) và sản phẩm video của nhóm cho giảng viên.

            4.2. Tổ chức các hoạt động trên lớp

            Giờ thực hành trên lớp, giảng viên tổ chức cho các nhóm báo cáo sản phẩm và tiến hành phân tích, đánh giá, nhận xét việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán của mỗi sinh viên, qua đó mỗi sinh viên tự nhận ra nhữn ưu điểm, hạn chế của bản thân, tự mình rút kinh nghiệm, tiếp tục điều chỉnh và hoàn thiện kỹ năng.

            Việc tổ chức cho mỗi nhóm báo cáo sản phẩm và đánh giá nhận xét sản phẩm của nhóm được tiến hành theo trình tự:

             - Nhóm dạy báo cáo sản phẩm:

+ Gửi cho các nhóm còn lại giáo án của nhóm (đã được duyệt).

+ Nhóm trưởng báo cáo tóm tắt kế hoạch bài dạy và bảng phân công nhiệm vụ của nhóm để các nhóm khác nắm được các thông tin chung về bài dạy cũng như nhiệm vụ của mỗi thành viên trong nhóm.

            + Cả lớp xem video bài dạy của nhóm (mỗi bạn tổ chức một hoạt động).

- Các nhóm còn lại xem video, ghi lại những nhận xét về việc tổ chức hoạt động của các bạn trong nhóm dạy về các vấn đề:

+ Tác phong, giọng nói, nét mặt: sự tự tin; nói to, rõ ràng, cuốn hút; nét mặt tươi, biểu cảm,....có tạo được không khí sôi nổi, hào hứng;…

+ Đồ dùng dạy học: đủ về số lượng; tính thẩm mỹ; sự sáng tạo;

+ Việc tổ chức mỗi hoạt động đã đạt được mục tiêu chưa?

+ Sử dụng các phương pháp đã hợp lý chưa? Có phát huy được tính tích chủ động, tích cực, sáng tạo của trẻ không?

              + Nêu rõ những vấn đề cần thay đổi, điều chỉnh để việc tổ chức hoạt động đạt được hiệu quả cao hơn?

            - Nhóm dạy phản hồi các ý kiến đóng góp: đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến nào? Tiếp thu và rút kinh nghiệm cho bản thân những vấn đề gì? Những vấn đề nào còn băn khoăn, chưa rõ, cần trao đổi thêm với giảng viên?

            - Giảng viên giải đáp các băn khoăn, thắc mắc của sinh viên và kết luận về những ưu điểm, nêu rõ những hạn chế và hướng khắc phục hạn chế để sinh viên tiếp tục điều chỉnh, rèn luyện bản thân.

            4.3. Tổ chức tự rèn luyện trong giờ tự học

- Trên cơ sở các ý kiến nhận xét, đóng góp thông qua giờ thực hành trên lớp, giảng viên yêu cầu các nhóm sẽ tiếp tục tổ chức việc rèn luyện kỹ năng tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán theo hướng phát huy những ưu điểm đã có, khắc phục những hạn chế của bản thân để hiệu quả tổ chức hoạt động làm quen với toán được tốt hơn.

- Nhóm quay lại video kết quả sản phẩm việc tổ chức hoạt động của mỗi cá nhân sau một quá trình tự rèn luyện.

- Nhóm tiến hành nhận xét, đánh giá sự tiến bộ về kỹ năng tổ chức hoạt động của mỗi thành viên trong nhóm trên cơ sở so sánh 2 sản phẩm video trước và sau khi được góp ý, cần ghi rõ những hạn chế nào đã được khắc phục, hiệu quả đạt được ở mức độ nào.

- Gửi qua email video và biên bản đánh giá nhận xét của nhóm cho giảng viên.

Kết luận: Với qui trình và cách thức tổ chức cho sinh viên rèn luyện kỹ năng thiết kế và tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán như vậy, mỗi sinh viên đã nhìn nhận rõ hơn những ưu điểm, hạn chế của bản thân mình thông qua việc được xem lại video quá trình tổ chức hoạt động của mình. Đồng thời, mỗi sinh viên cũng thấy được rõ ràng sự tiến bộ của bản thân sau một quá trình tự rèn luyện. Sự tiến bộ này giúp cho sinh viên thêm tự tin vào bản thân, là tiền đề giúp các em biết cách tự rèn luyện bản thân để có được kỹ năng tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán ngày một hiệu quả hơn.

Tài liệu tham khảo

1. Đỗ Thị Minh Liên, Phương pháp cho trẻ mầm non làm quen với toán – NXBGDVN, 2009

2. Đinh Thị Nhung, Toán và phương pháp hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo  -  NXB Đại học QGHN, 2001.                              

ThS. Vũ Hằng Thư

BÌNH LUẬN

Họ tên (*)
Email (*)
Nội dung (*)

0 bình luận

Video Clip