Chủ nhật, 24/09/2017 | GMT+7
TIN VẮN
~ Chào mừng năm APEC Việt Nam 2017 ~~~ Năm APEC Việt Nam 2017: Tạo động lực mới, cùng vun đắp tương lai chung ~~~   ~~~    Nhiệt liệt chào mừng 100 năm cách mạng tháng mười Nga vĩ đại ~~~ Tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa ~~~ Kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng sáng tạo và phát triển phù hợp với thực tiễn Việt Nam   ~~~   

Thông tin khoa học

Vai trò của ngôn ngữ đối với sự phát triển của trẻ mầm non

Trong giao tiếp, người nói và người nghe hiểu nhau được là bởi vì giữa họ đã có một cái chung. Cái chung đó chính là ngôn ngữ. Ngôn ngữ mang tính xã hội, ngôn ngữ không chỉ tồn tại cho riêng một cá nhân một người nào mà cho cả cộng đồng.

Đặt vấn đề: Ngôn ngữ sinh ra và phát triển trong xã hội loài người, có ngôn ngữ và khả năng sử dụng ngôn ngữ là đặc trưng quan trọng để phân biệt con người và động vật. Nó là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của các thành viên trong xã hội loài người, nhờ có ngôn ngữ con người có thể trao đổi cho nhau những hiểu biết và truyền cho nhau những kinh nghiệm. Trong giao tiếp, người nói và người nghe hiểu nhau được là bởi vì giữa họ đã có một cái chung. Cái chung đó chính là ngôn ngữ. Ngôn ngữ mang tính xã hội, ngôn ngữ không chỉ tồn tại cho riêng một cá nhân một người nào mà cho cả cộng đồng.

 “Ngôn ngữ là quá trình mỗi cá nhân sử dụng một thứ tiếng nói để giao tiếp để truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm xã hội lịch sử hoặc kế hoạch hoạt động của mình”, ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp giữa các thành viên trong cùng một thế hệ, cùng sống một thời kì, mà còn là phương tiện giao tiếp giữa các thế hệ, là phương tiện để con người truyền đi những thông điệp cho các thế hệ tương lai. Do đó, chúng ta có thể thấy được tầm quan trọng của ngôn ngữ đối với xã hội của loài người. Nhờ có ngôn ngữ mà con người mới có thể hiểu nhau hơn và cùng chung sống, hòa nhập với nhau như một gia đình.

Trong suốt lứa tuổi mẫu giáo, ngôn ngữ của trẻ phát triển mạnh về các phương diện: ngữ âm, vốn từ và sử dụng ngữ pháp tiếng mẹ đẻ. Ngôn ngữ phát triển khi trẻ tham gia và nhiều hình thức hoạt động như trò chơi đóng vai theo chủ đề, múa, hát, đọc thơ, kể chuyện… với việc sử dụng ngôn ngữ ngày càng tích cực người xưa thường nói “trẻ lên ba cả nhà học nói”. Đây là giai đoạn phát cảm đối với hiện tượng ngôn ngữ khiến cho phát triển ngôn ngữ của trẻ đạt tới tốc độ nhanh và đến cuối tuổi mẫu giáo hầu hết trẻ em đều có thể sử dụng thông thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hàng ngày. Vì vậy  ngôn ngữ đặc biệt có một vai trò to lớn đối với sự phát triển của trẻ mẫu giáo.

1. Vai trò của ngôn ngữ đối với nhận thức cảm tính

Ngôn ngữ là phương tiện hình thành và phát triển nhận thức cảm tính của trẻ về thế giới xung quanh. Ngôn ngữ giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và nhận thức về môi trường xung quanh. Thông qua các từ ngữ và các câu nói của người lớn, trẻ em làm quen với các sự vật, hiện tượng có trong môi trường xung quanh, trẻ hiểu được những đặc điểm, tính chất, công dụng của các sự vật cùng với các từ tương ứng với nó. Từ và hình ảnh trực quan của các sự vật cùng đi vào nhận thức của trẻ. Nhờ có ngôn ngữ mà trẻ nhận biết được nhiều các sự vật, hiện tượng mà trẻ tiếp xúc, giúp trẻ hình thành, phát triển phong phú các biểu tượng về thế giới xung quanh.

Ngôn ngữ của trẻ được phát triển dần theo lứa tuổi, điều đó sẽ giúp trẻ không chỉ tìm hiểu những hiện tượng, sự vật gần gũi xung quanh, mà còn có thể tìm hiểu cả những sự vật không xuất hiện trực tiếp trước mắt trẻ, những sự việc xảy ra trong quá khứ và tương lai. Trẻ hiểu được những lời giải thích và gợi ý của người lớn, biết so sánh, khái quát và dần dần hiểu được bản chất của sự vật, hiện tượng, hình thành những khái niệm sơ đẳng. Sự hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh ngày càng rộng lớn hơn.

Ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh mà còn là công cụ giúp trẻ hoạt động vui chơi, và là phương tiện để trẻ biểu hiện nhận thức của mình. Trẻ nhận thức được về môi trường xung quanh và tiến hành hoạt động với nó, đồng thời trẻ sử dụng ngôn ngữ để kể lại, miêu tả lại sự vật hiện tượng và những hiểu biết của trẻ để trao đổi với mọi người. Ngôn ngữ là phương tiện để trẻ trao đổi những ý đồ chơi, giao lưu tình cảm trong lúc chơi, phát triển tư duy và trí tưởng tượng của trẻ

2. Vai trò của ngôn ngữ đối với tư duy của trẻ: Tư duy và ngôn ngữ có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nhưng không đồng nhất với nhau và không tách rời nhau. Mối quan hệ thống nhất giữa tư duy và ngôn ngữ thể hiện ở chỗ nhờ có ngôn ngữ mà ngay từ khâu mở đầu của quá trình tư duy, con người nhìn nhận hoàn cảnh có vấn đề - khi đó quá trình tư duy bắt đầu. Trong quá trình tư duy, con người tiến hành các thao tác tư duy: phân tích, so sánh, tổng hợp, trừu tượng hóa, khái quát hóa. Sự thống nhất giữa tư duy và ngôn ngữ còn được thể hiện ở kết quả của quá trình tư duy mà sản phẩm chính là những khái niệm phán đoán, suy lý được diễn đạt và lưu trữ trong từ ngữ và câu. Ngôn ngữ là phát triển của tư duy và các quá trình nhận thức khác.

Ở tuổi ấu nhi, hầu hết trẻ em đều rất tích cực hoạt động với đồ vật, nhờ đó trí tuệ, đặc biệt là tư duy của trẻ phát triển khá mạnh. Tuy nhiên, tư duy của trẻ chỉ thực sự phát triển khi trẻ lĩnh hội được ngôn ngữ. Ở tuổi mẫu giáo khi ngôn ngữ của trẻ ngày càng phát triển thì ngôn ngữ thực sự đã làm thay đổi bản chất của quá trình tư duy của trẻ mẫu giáo. Nó có vai trò to lớn trong việc chuyển từ tư duy bình diện bên ngoài (kiểu tư duy trực quan – hành động) vào bình diện bên trong (kiểu tư duy trực quan – hình tượng), trẻ bắt đầu có lập luận riêng của bản thân, có sự phản ứng lại đối với quá trình giao tiếp với người lớn, muốn trình bày suy nghĩ của mình.

3. Ngôn ngữ là phương tiện phát triển tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ

Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất. Đặc biệt, đối với trẻ nhỏ, đó là phương tiện giúp trẻ giao lưu cảm xúc với những người xung quanh, hình thành những cảm xúc tích cực. Bằng những câu hát ru, những câu nói âu yếm đã mang lại cho trẻ những cảm giác bình yên, sự vui mừng hớn hở. Những tiếng ầu ơ của mẹ chính là sự giao lưu cảm xúc và ngôn ngữ đầu tiên. Những cuộc nói chuyện đặc biệt này sẽ làm cho trẻ có những tình cảm thân thương với những người xung quanh. Trong quá trình giao tiếp, người lớn luôn hướng dẫn, uốn nắn hành vi của trẻ bằng lời nói, nét mặt, nụ cười khiến trẻ có thể nhận ra hành vi của mình đúng hay sai. Bằng con đường đó, trẻ sẽ dần dần hình thành được những thói quen tốt và học được những cách ứng xử đúng đắn. Ngôn ngữ giúp trẻ sớm tiếp thu những giá trị thẩm mỹ trong thơ ca, truyện kể, những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ đầu tiên người lớn có thể đem đến cho trẻ từ những ngày thơ ấu. Sự tác động của lời nói nghệ thuật như một phương tiện hữu hiệu giáo dục thẩm mỹ cho trẻ. Trẻ nhận thức được cái hay, cái đẹp trong cuộc sống xung quanh như những bông hoa, những hàng cây, những con đường đẹp… hay những hành vi đạo đức nên làm và không nên làm như: ngoan – hư, xấu – tốt, thật thà – không thật thà… Trường mầm non là trường học đầu tiên. Ở đây, có điều kiện, có cơ hội lớn hơn để giáo dục ngôn ngữ cho trẻ. Có thể khẳng định rằng: Học tiếng mẹ đẻ là sự học tập quan trọng nhất, cần thiết nhất, bắt đầu sớm nhất và cần được quan tâm nhất. Và từ đó, trẻ sẽ cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong tiếng mẹ đẻ.

4. Ngôn ngữ giúp trẻ gia nhập xã hội và trở thành thành viên của cộng đồng

Ngôn ngữ chính là một trong những phương tiện thúc đẩy trẻ trở thành một thành viên của xã hội loài người. Nhờ có lời chỉ dẫn của người lớn, trẻ dần dần hiểu được những quy định chung của cộng đồng, trước hết là những nề nếp sinh hoạt của gia đình, trường mầm non, sau đó là một số quy định ngoài xã hội. Những gì trẻ được phép làm và những gì không được làm. Ngoài ra, ngôn ngữ còn là một công cụ hữu hiệu để trẻ có thể bày tỏ những nguyện vọng của mình từ khi còn rất nhỏ để người lớn có thể chăm sóc, giáo dục trẻ. Điều đó giúp trẻ hòa nhập với mọi người. Nhờ có ngôn ngữ, thông qua các câu chuyện kể, trẻ dễ dàng tiếp nhận những chuẩn mực đạo đức của xã hội và hòa nhập xã hội tốt hơn.

Tóm lại, ngôn ngữ có vai trò rất lớn, là phương tiện quan trọng nhất để trẻ lĩnh hội nền văn hóa dân tộc, để trẻ giao lưu với những người xung quanh, để tư duy, tiếp thu khoa học và bồi bổ tâm hồn, hình thành, phát triển nhân cách của trẻ. Vì vậy cần phải quan tâm và có một cách dạy dỗ đúng đắn để khi “tốt nghiệp” trường mầm non, trẻ đã nắm chắc được vốn từ, ngữ âm, ngữ điệu, ngữ pháp và phong cách ngôn ngữ tiếng Việt. Nếu không chúng sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong những năm tháng học ở trường phổ thông và trong bước đường trưởng thành sau này. Gia đình, nhà trường mầm non cần phải coi trọng nhiệm vụ phát triển ngôn ngữ cho trẻ đặc biệt là trong thời kì phát cảm ngôn ngữ từ hai đến năm tuổi.

Hoàng Thị Yến – Khoa Khoa học cơ bản

BÌNH LUẬN

Họ tên (*)
Email (*)
Nội dung (*)

0 bình luận

Video Clip